Depresja poporodowa objawy oraz leczenie

Narodziny dziecka to moment w 偶yciu kobiety, kt贸ry zmienia absolutnie wszystko.
Razem ze szcz臋艣ciem spada na ni膮 ogromne poczucie odpowiedzialno艣ci, troski,
niepokoju. Ma艂y cz艂owiek staje si臋 w pewnym sensie centrum, wok贸艂 kt贸rego na
nowo uk艂ada si臋 porz膮dek mikro艣wiata, jakim jest rodzina. Kobieta wchodzi w now膮
rol臋, ale w nie艂atwych warunkach.
Jej cia艂o jest poranione porodem a jednocze艣nie przygotowane do karmienia
dziecka. Przestaje 鈥瀗ale偶e膰鈥 do kobiety. Musi si臋 regenerowa膰 i by膰 silne
jednocze艣nie. W po艂ogu hormony pr贸buj膮 wr贸ci膰 do stanu sprzed ci膮偶y wi臋c s膮 w
ci膮g艂ej zmianie. Wp艂ywa to na ca艂y organizm kobiety, mas臋 cia艂a, jego wydolno艣ci
ale te偶 nastr贸j. W 艣wiecie emocji nast臋puje istny rollercoster- euforia, szcz臋艣cie,
niepok贸j, l臋k, niepewno艣膰, osamotnienie. Dziecko zmienia struktur臋 rodziny.
Pierwsze – na nowo uk艂ada relacje mi臋dzy kobiet膮 a m臋偶czyzn膮, kt贸rzy staj膮 si臋
odt膮d tak偶e matk膮 i ojcem. Kolejne – na nowo uk艂ada relacje w zastanej rodzinie. A
praca? Dla wielu kobiet to wa偶ny aspekt ich 偶ycia. Trzeba j膮 na nowo
zorganizowa膰- przerwa膰, zawiesi膰, pogodzi膰 z 偶yciem rodzinnym. Dobrze je艣li w
tym wszystkim jest wsparcie m臋偶czyzny, partnerki, rodziny. Ale przecie偶 na 艣wiecie
nie brakuje samotnych matek. S膮 te偶 takie, kt贸re ju偶 wcze艣niej przesz艂y stres
zwi膮zany z zaj艣ciem w ci膮偶臋, utrzymaniem jej lub ci膮偶膮 nieplanowan膮.
W codziennym 偶yciu ka偶de z takich wydarze艅 osobno mo偶e powodowa膰 kryzys,
os艂abienie lub potrzeb臋 wsparcia psychologicznego.
Tymczasem szacuje si臋, 偶e oko艂o po艂owa kobiet, kt贸ra cierpi na depresj膮
poporodow膮
nie zg艂asza si臋 do lekarzy i nie otrzymuje pomocy. Konsekwencje
nieleczonej depresji s膮 powa偶ne dla wszystkich cz艂onk贸w rodziny ale przede
wszystkim dla kobiety i jej relacji z dzieckiem.
Nie lekcewa偶 objaw贸w depresji poporodowej. Je艣li widzisz niepokoj膮ce
zachowania u kobiety po porodzie- reaguj, wspieraj i nie oceniaj.

DEPRESJA POPORODOWA

Depresja poporodowa to zaburzenie, kto虂re dotyka matki na ca艂ym s虂wiecie. Nale偶y
do heterogennej grupy zaburze艅 psychicznych zwi膮zanych z okresem
poporodowym, do kt贸rych zalicza si臋 r贸wnie偶 smutek poporodowy, psychoz臋
poporodow膮 oraz zwi膮zany z bardzo ci臋偶kim porodem lub utrat膮 dziecka przy
porodzie Zesp贸艂 Stresu Pourazowego. Wyniki badan虂 wskazuja台, z虈e w zalez虈nos虂ci od
populacji i zastosowanych narze台dzi pomiaru dotyczy od 10% do blisko 30% kobiet.
Jest te偶 ogromna strefa niedodiagnozowanych kobiet u kt贸rych wyst臋puje depresja
poporodowa. Szacuje si臋, 偶e oko艂o 50% kobiet, kt贸re na ni膮 cierpi膮 nie zg艂asza si臋

do lekarza, mimo i偶 na okres ci膮偶y i po艂ogu przypada najwi臋ksza ilo艣膰 wizyt u
lekarza.

DEPRESJA POPORODOWA – PRZEBIEG I OBJAWY

Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi pocza台tek depresji poporodowej przypada na
pierwsze cztery (DSM-5) lub sze艣膰 (ICD-10) tygodni po urodzeniu dziecka. DSM-5
dodaje okre艣lenie 鈥瀦 pocz膮tkiem oko艂oporodowym鈥 co pozwala te偶 wliczy膰 okres
ci膮偶y. Jednak przyjmuje si臋 r贸wnie偶 za depresje台 poporodowa台 kaz虈dy pierwszy
epizod depresji w okresie pierwszego roku macierzyn虂stwa. Choc虂 kryteria
diagnostyczne depresji poporodowej nie ro虂z虈nia台 sie台 od kryterio虂w duz虈ej depresji,
warunkiem postawienia rozpoznania jest pocza台tek choroby zwia台zany s虂cis虂le z
narodzinami dziecka.

Do objaw贸w zalicza sie台:

  • obniz虈enie nastroju i przygne台bienie utrzymuja台ce sie台 przez wie台kszos虂c虂 czasu
  • wycofanie sie台 z dotychczasowych aktywnos虂ci i utrata zainteresowan虂
  • wzrost lub utrata apetytu,
  • bezsennos虂c虂 lub nadmierna sennos虂c虂
  • zamartwianie sie台 stanem zdrowia dziecka
  • b贸le g艂owy,
  • zaburzenia snu i czuwania
  • ko艂atanie serca
  • brak rado艣ci i zainteresowania dzieckiem po porodzie lub jeszcze w ci膮偶y
  • poczucie wini i pustki wewn臋trznej oraz niekompetencji
  • mechaniczne wykonywanie czynno艣ci nad dzieckiem
  • poczucie braku w艂asnej wartos虂ci, w szczego虂lnos虂ci w odniesieniu do roli
    matki
  • utrata energii, nieustaja台ce zme台czenie,
  • trudnos虂ci poznawcze 鈥 pogorszenie koncentracji
  • trudnos虂ci w podejmowaniu decyzji
  • napady l臋ku i ataki paniki (kt贸re przy du偶ym nasileniu mog膮 maskowa膰
    depresj臋)
  • mys虂li i tendencje samobo虂jcze

CZYNNIKI RYZYKA DEPRESJI POPORODOWEJ

Jednym z najwa偶niejszych czynnik贸w ryzyka s膮 wcze艣niejsze epizody zaburze艅
nastroju. Oko艂o 30% ryzyka depresji poporodowej wyst臋puje u kobiet u kt贸rych
wcze艣niej wyst臋powa艂y epizody depresji nie zwi膮zane z ci膮偶膮. W przypadku kobiet
z do艣wiadczeniem depresji poporodowej istnieje 30-55% ryzyka nawrotu po

kolejnej ci膮偶y. W przypadku kobiet cierpi膮cych na zaburzenia afektywne
dwubiegunowe ryzyko wyst膮pienia poporodowych zburze艅 nastroju wynosi 25-60%
i zwi臋ksza si臋 przy drugiej ci膮偶y. Za czynniki sprzyjaj膮ce rozwojowi depresji
poporodowej uwa偶a si臋 r贸wnie偶 zaburzenia osobowo艣ci, cechy obsesyjno-
kompulsywne, stany l臋kowe, uzale偶nienia, pr贸by samob贸jcze oraz czynniki
genetyczne.

CZYNNIKI GENETYCZNE A DEPRESJA POPORODOWA

Istniej膮 dowody na genetyczne uwarunkowania depresji poporodowej. Je艣li matka
ci臋偶arnej w przesz艂o艣ci chorowa艂a na depresj臋 poporodow膮 , to jest wysokie
prawdopodobie艅stwo, 偶e jej c贸rka po urodzeniu dziecka r贸wnie偶 zachoruje na
depresj臋 (Steiner, 1999).
Mo偶e to korelowa膰 z niskim poczuciem wi臋zi mi臋dzy matk膮 a dzieckiem poniewa偶
depresja utrudnia nawi膮zanie prawid艂owej relacji. Badania pokaza艂y, 偶e kobiety
choruj膮ce na depresj臋 poporodow膮 postrzega艂y swoje relacje z matkami jako mniej
satysfakcjonuj膮ce a tak偶e swoje matki jako mniej troskliwe (Uddenberg i Nilsson,
1975), (Gotlib, Whiffen, Wallace, Mount, 1991).

JAK ROZPOZNA膯 DEPRESJ臉 POPORODOW膭?

Wed艂ug obowi膮zuj膮cego Standardu Organizacyjnego Opieki Oko艂oporodowej u
ka偶dej kobiety w ci膮偶y i po艂ogu powinno zosta膰 ocenione ryzyko wyst膮pienia
depresji. Istniej膮 narz臋dzia diagnostyczne, kt贸re mierz膮 poziom nastroju i trudno艣ci
a najpopularniejszymi s膮: Kwestionariusz Rozpoznawania Symptom贸w Depresji
Poporodowej (Postpartum Depression Screening Scale- PDSS) oraz Edynburska
Skala Depresji Poporodowej (EPDS). Wykonanie testu potwierdzi wyst膮pienie
depresji i okre艣li jej nat臋偶enie. Jest to istotne zar贸wno dla leczenia
farmakologicznego, kt贸re mo偶na w艂膮czy膰 jak i pracy psychoterapeutycznej, kt贸ra
razem z leczeniem daje najlepsze rezultaty w wychodzeniu z depresji poporodowej.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e nie ka偶dy obni偶ony nastr贸j oznacza depresj臋. Stan
poporodowy, kt贸ry wynika ze zmieniaj膮cych si臋 poziom贸w hormon贸w oraz
labilno艣ci emocjonalnej jest znany pod nazw膮 Baby Blues. Mo偶e by膰 mylony z
depresj膮 poporodow膮, ale te偶 by膰 pierwszym etapem do jej rozwini臋cia.
Przyczyn膮 Baby Blues jest du偶y wysi艂ek organizmu, zm臋czenie, hu艣tawka
nastroj贸w oraz brak snu. Poziom kortykotropiny i kortyzonu, kt贸ry wzrasta w
ostatnim trymestrze, by przygotowa膰 kobiet臋 na stres zwi膮zany z porodem nagle
spada pozostawiaj膮c poczucie pustki i gorszy nastr贸j. Spada poziom progesteronu i
estrogen贸w co r贸wnie偶 mo偶e przyczyni膰 si臋 do spadku nastroju. Wzrasta za to
poziom prolaktyny i oksytocyny, kt贸re maj膮 s艂u偶y膰 nawi膮zywaniu wi臋zi z dzieckiem

oraz odczuwaniu przyjemno艣ci z karmienia i blisko艣ci. Szacuje si臋, 偶e ok 80%
kobiet prze偶ywa smutek poporodowy. Jest to stan przej艣ciowy, kt贸ry najcz臋艣ciej
wyst臋puje w 3 do 5 dnia po narodzinach dziecka. Objawy takie jak smutek,
przygn臋bienie, p艂aczliwo艣膰, melancholia i marazm po pocz膮tkowych nasileniu
ust臋puj膮 po oko艂o dw贸ch tygodniach.
Je艣li jednak objawy nie ust膮pi膮, smutek i przygn臋bienie b臋d膮 si臋 pog艂臋bia膰
konieczna jest konsultacja z lekarzem i podj臋cie dzia艂a艅 leczniczych i
terapeutycznych poniewa偶 mo偶e to wi膮za膰 si臋 z ryzykiem wyst膮pienia depresji.
Najwa偶niejsze we wsparciu osoby cierpi膮cej na depresj臋 poporodow膮 jest jednak
przyj臋cie i nieocenianie, 偶e sytuacja, kt贸ra jest powszechnie uwa偶ana za
uszcz臋艣liwiaj膮c膮 spowodowa艂a u kobiety tak silny spadek nastroju.
Zaakceptowanie niepokoj膮cych emocji jest pierwszym krokiem do si臋gni臋cia po
pomoc.

CZYNNIKI SPO艁ECZNE A EMOCJE W DEPRESJI POPORODOWEJ

depresja poporodowa
Objawy depresji poporodowej

Kobiety nie chc膮 si臋 przyznawa膰 do prze偶ywania negatywnych emocji po porodzie
w du偶ej mierze z l臋ku przed ocen膮. W spo艂ecznym wyobra偶eniu matka noworodka
jest szcz臋艣liwa, radosna, gotowa do po艣wi臋ce艅 i bardzo zaradna i przewiduj膮ca
je艣li chodzi o spe艂nianie oczekiwa艅 niemowl臋cia i rodziny. Zmierzaj膮c si臋 z takim
wyobra偶eniem kobiety popadaj膮 cz臋sto w samokrytycyzm. Odnosz膮c si臋 do
nieistniej膮cego idea艂u maj膮 poczucie winy z powodu swojej niedoskona艂o艣ci, niskie
poczucie w艂asnych kompetencji rodzicielskich. Prze偶ywaniu tych emocji towarzyszy
jednocze艣nie wstyd z powodu swojej nieporadno艣ci wzgl臋dem nich. P艂acz, smutek
a czasem niech臋膰 do obowi膮zk贸w wzgl臋dem dziecka lub niego samego nie
mieszcz膮 si臋 w obrazie dobrej matki. Uruchamia to spiral臋 negatywnego my艣lenia
na sw贸j temat. Traktowanie porodu i macierzy艅stwa jako wydarzenia naturalnego,
powszechnego, z kt贸rym zmierzaj膮 si臋 miliony i 鈥瀌aj膮 rad臋鈥 stawia kobiet臋 pod
presj膮 zmierzania si臋 z mitem idealnej matki. Niewype艂nianie swojej roli wedle
takich oczekiwa艅 jest polem do ogromnej frustracji.


Kobiety po porodzie potrzebuj膮 wsparcia- nie tylko w organizacji codzienno艣ci i
wype艂niania obowi膮zk贸w, ale przede wszystkim wsparcia psychicznego w
rozumieniu i akceptacji wszystkich trudno艣ci, z kt贸rymi musz膮 si臋 mierzy膰 w tak
nowej rzeczywisto艣ci. DEPRESJA POPORODOWA nie jest fanaberi膮, chorob膮
niewra偶liwych matek, kobiet nieporadnych i egoistycznych. DEPRESJA
POPORODOWA jest cz臋sto wielkim, samotnym cierpieniem kobiet, kt贸re z l臋ku
przed niezrozumieniem nie si臋gaj膮 po pomoc w niezwykle wa偶nym czasie dla nich
samych oraz dla ich relacji z nowo narodzonym dzieckiem i rodzin膮. Depresja
poporodowa powinna by膰 cz臋艣ciej dostrzegana, diagnozowana i otaczana opiek膮.
Powinna by膰 u艣wiadamiana kobietom jako realne zagro偶enie wynikaj膮ce z porodu

w wyniku prze偶ywania w kr贸tkim czasie jednocze艣nie wielu zmian biologicznych i
psychicznych. Depresja poporodowa powinna by膰 wa偶nym tematem dla partner贸w
rodz膮cych kobiet, poniewa偶 s膮 najbli偶szym 藕r贸d艂em wsparcia.
Nie oceniajmy, ale u艣wiadamiajmy i wspierajmy.
Centrum Terapii NaMy艣li apeluje aby kobiety zmagaj膮ce si臋 z obni偶onym nastrojem
po porodzie zg艂asza艂y si臋 do lekarza internisty, kt贸ry mo偶e udzieli膰 pierwszych
wskaz贸wek albo bezpo艣rednio do lekarza psychiatry i psychoterapeuty.
Zapraszamy do NaMy艣li po w sparcie psychoterapeutyczne lub do innego o艣rodka
daj膮cego wsparcie psychologiczne.